ضرب المثلها و حکایات خاص در گویش مردم جوزم کرمان

کولي رو گفتن خوش اومد تربه اش رو کشيد پيش اومد کنايه از افراد پر رويي است که اگر تعارفشان کني ميخواهند ازت سواري بگيرن

شوهر که خوارت کردهمسايه پايمالت  ميکنه کنايه از اينکه اگه نزديکانت بهت احترام نذارن غريبه ها حتما شخصيت تورا له خواهند کرد 

گليم  زير پايي نداره کنايه از نداشتن اعتبار در جامعه ونداشتن شخصيت ثابت وقابل اعتماد

دستش به دم خري بنده کنايه از داشتن اندک اعتبارتوهرزمينه است

سيخ تو چشم آدم نمي زنه کنايه از کسي است که هيچ کاري انجام نمي دهد

اوو(آب) مي آد ازروغن چربتر منظور از گرفتاري هاي پشت هم و مشکلات بزرگتر از قبلي است 

کک دويد پشه دويد نوبت گاگلون (نوعي سوسک) رسيد   کنايه از عرض اندام نمودن افراد ضعيف و ناتوان است

ميش بد او(آب) ته جابيه(آبشخور) جاشه کنايه از افرادي است که در انتخاب زياد وسواس دارن نهايتا مجبور به انتخاب بد تري هستند

هيچ وقت دنبال بز دنبه نديديم کنايه از افرادي است که ازشون خيري به ديگران نمي رسه

تربه را     رو سر خر مي گذارن نه دم خر کنايه از احترام گذاشتن و ارزش قائل بودن براي کسي است

خر مردم رو يه وري سوار مي شن کنايه از مال امانتي است که نبايد احساس مالکيت داشته باشي هر  آن آماده برگرداندن باشي

بارون بهار سر خر خيسه دم خر خشک کنايه از رگباري و مقطعي بودن بارانهاي بهاريست

همسايه   بد    يه نون قرضي دواشه کنايه از آدماي بد عهد وبد اخلاقه که با يک معامله کوچک شناخته شده و طرد مي شوند

تر(فتق) همه   تره تر ما زمين دره کنايه از اين است که يک رفتار بد را همه کس دارند عيبي نيست ولي از ما سر بزند خيلي سرزنش مي شويم

مرده را زيادي سنگين برداري کفن نجس ميکنه کنايه از احترام زياد و بي جا   به بعضي افراد است که موجب غرور   و خودشيفتگي انها مي شود

نون جو را اوو(آب) بکش منت دوغ گوو(گاو) نکش کنايه از اينکه انسان به داشته هاي اندک خود قناعت کرده منت ديگران را نمي کشد

به گربه گفتن :شاشت برا دوايي خوبه شاشيد خاک کرد    روش کنايه از افرادي که حاضر نيستند هيچ خيري به ديگران برسانند

خر موشه (چموش) به مرگ خود وضرر  صاحبش راضيه کنايه از افراديست که براي شر رساندن به ديگران از اينکه خود به شر بزرگتري گرفتار شوند   ابايي ندارند

از آتيش خاکستر عمل مي آد کنايه از آدماي بزرگيست که فرزندانشون هرگز جايگاه اونا رو پر نمي کنند

خردجال راه انداختن  کنايه از افراديست که يک عده رو دنبال خودشون راه ميندازن بدون هدف و برنامه  پي کاري بيهوده هستند

سر شو(شب) خو(خواب) دم صبح مرگ نوعي نفرين است طلب مرگ کردن براي کسي

ميوه خرما پاي درختش مي افته کنايه از فرزنديست که خوي و خصلت از والدين ارث برده است

آش جو همه جا    روطعنه به کساني است که هر جا   بروي اونجا هستن

خري که باسر توطويله نرفت با دم ميکننش تو طويله   کنايه از افراديست که با حرف حساب راه نمي آيند بايد خفتشون کني و به زور راهشون ببري

همه کارش آراسته کله کاردش بي دسته کنايه از کسي که هيچ يک از وظايفش را انجام نداده اونوقت پي گير کاري   ميشه که هيچ ارزشي نداره

سگ قافله باش کوچک قافله نباش کنايه از اين که تويه جمع کوچکتر که باشي کاراي پادويي رو ميندازن گردنت اونقدر که آرزو کني سگ باشي و فرمان نبري

برس به نردبون بعد بشاش به ريش مردمون کنايه از افراديست که هنوز به مقامي نرسيدن دارن از اون موضع در مورد ديگران تصميم ميگيرن

به چغوت (گنجشک)  گقتند:تخمت کوچيکه گفت :تا همين رو گذاشتم خون از چشمم اومد کنايه از اينکه هر کس به اندازه توانايي خودش کار انجام ميدهد

 زمين دو بيله کندن  کنايه از کار بسيار دشوار انجام دادن است   . مگه زمين دوبيله کندي ؟طعنه به کسي است که علي رغم تنبلي ادعاي خستگي دارد

کهره اي (بزغاله) که دم صبح قراره گرگ ببره بهتر سر شب ببره تا چوپان هم خواب راحتي بکنه .کنايه از اتفاق شومي است که حتما به وقوع مي پيوندد پس بهتر که زودتر اتفاق بيفته آدم خواب آشفته نبيند

بز گريم از گله دريم طعنه اي است از زبان کساني که مورد بي مهري قرارگرفتن و تو مراسمي دعوت نشدن

فعلا گوو(گاو) رو خرمن فلاني هست کنايه از اينکه فعلا تو يه جمع صحبت فلاني رو کشيدن وسط و دارن غيبتش رو ميکنن

برزگري که زن بشه انسباش(دستمزدش) به ... من ميشه کنايه از اينست وقتي کار سخت و مردانه اي رو به زن بسپاري بازده کارش تقريبا صفر خواهد بود

گوشت ونازه (ناخن) رو نميشه از هم جدا کرد کنايه از بستگان نزديک است که هر چند اعمال غير متعارف ازشون سر بزنه نميشه طردشون کرد

دونو (گندم برشته) نونو نميشه يعني آجيل و تنقلات هيچ وقت جاي وعده هاي غذايي رو پر نميکنه بايد فکر غذا بود

MORRE-مره کشيده طعنه به کسانيست که ادعاي گرسنگي شديد دارن انگارچند وقته چيزي نخوردن

خاک تو... مورچه کردن کنايه از انجام کاراي بي ثمر و علاف نمودن خويش است

حرفتو کجاشنيدي ؟ جايي که حرف مردم و شنيدي.يعني آگاه باش همان کسي حرف ديگران را برات آورد حرف تو رو هم مي بره

راه به رفيق خوشه کنايه از تشويق وتمجيد از ديگران براي هم سفر شدن

کره خر   دشتبون کنايه از کسي است که در يک مجموعه بدليل نسبت فاميلي با مدير ياشخص اول مجموعه مجاز به انجام هر کاري هست

(آقازاده) همانند کره خر دشتبان که توي مزرعه توحاصل هرکسي رفت. رفت

سگ واق واق ميکنه ولي قافله رد ميشه ميره کنايه از اينکه پاسخ انسانهاي فرومايه کم محلي است

سنگ پشت کن بچه پشت نکن کنايه از اينکه بچه اينقدر وول مي خوره و غر ميزنه و   رواعصابه که اگه سنگ سنگين بقل کني راحت تري

او(آب) بشي کجا رو ميبري؟ آتيش بشي کجا رو مي سوزوني؟در مقام تحقير  کنايه به افراد بي کفايت و بي عرضه اي است که هيچ کاري ازشون ساخته نيست

از نو بيارين مرده رو يادش اومده گريه رو کنايه از افرادي که پس از گذشت زمان زيادي از يک ماجرا دوباره مسئله رو وسط مي کشن وحالا يا گلايه دارند يا شاکي مي شوند يا ...

دوستي به زور نميشه مهمون به چوب و کتک   .در مورد افرادي به کار ميره که بر خلاف دعوت  به مجلس يا برنامه اي اهميت نداده و همراهي نمي کنن

خر را عروسي نمي برن نقل ونباتش بدن مي برن بارش کنن . کنايه از کسي است که به مجلسي دعوت شده باشد که بالاتر از شان و منزلت وي باشد

مرواريد لاي جل کهنه کنايه ا زانسانهاي با اصل ونسب ومتشخص در پوشش ساده و هم طراز و حتي پايين تر از بقيه مردم است

خدا کنه يتيم سر خود نشه بيوه ولگرد کنايه از افرادي است که بدليل فوت مرد خانه و نداشتن ضعيم و سرپرست به سمت وسوي خلاف ولاابالي گري کشيده مي شوند

به  سگ ميگه بگير  به  گرگ   ميگه  بدو    کنايه  از انسانهاي خيانت کاريست  که  گاهي  به دشمن  خط ميدهند

   به بيد ميزنن چنار بلرزه همون مثل معروف در بزن ديوار تو بشنو

دست چربي داري بمال رو سر خودت کنايه از افراديست که ادعاي کمک کردن دارند در حالي که اگه اهل کمک کردن بودند تو بستگان يا نزديکان خودشون آدم مستحق فراوون هست

همه جا روشن پشت در تاريک

کنايه از افراديست که انتظار هيچ کاري ازشون نيست يعني اهل اون کاري که ازشون انتظار داري نيستن