فرهنگ لغات و اصطلاحات در گويش مردم جوزم 2

CHOKOL- چکل = تکه کوچک چوب

CHEKENE- چکنه = گله کوچک گوسفندان که از مشارکت موقتي چند نفر تشکيل مي شود

CHELIK- چليک = حلب بيست ليتري روغن مايع که براي نگهداري و محافظت غلات ريز دانه از آفت و موش به کار مي رفت

CHAMMAL- چمال = پرس شده چنگ مال غذايي از ترکيب روغن حيواني و نان تازه فتير درست مي شود

CHIL- چيل = سنگ چين راهنما که در کوهها درست مي کنند

CHILE- چيله = هيزمهاي خورده ريز

HENAR- حنار = گله بسيار تشنه

HOWLI- حولي = الاغ جوان که توانايي کامل حمل بار ندارد

HIAL- حيل = اندک خيلي خيلي کم

KHORNASK- خرناسک = حنجره

KHEZ KHEZOO- خزخزو = سرسره

KHELASHE- خلاشه = خار و خاشاک

KHELEME- خلمه = بره و بزغاله زير يکساله

KHOLOOSH- خلوش = آدم ساده و خل

KHOORE- خوره = خورجين راسته وبزرگ

KHOW GIR- خوگير = غافلگير

KHIK- خيک = شکم انسان - مشک

DERAGHZID- درغزيد = ازجا پريد

DASSTAS- دستاس = آسياب سنگي کوچک و دستي

DASSTARKHOON- دسترخون = دستمال و سفره از جنس پارچه

DELOWZOON- دل اوزون = آويزون شدن از چيزي

DELEME- دلمه = نيمه بند و شل

DALLE- دله = قوطي از جنس فلز- حلب

DELE- دله = تخم مرغ بدون پوسته آهکي معمولا آخرين تخمي که مرغ مي گذارد بدليل کمبود کلسيم فقط يک پوسته نازک و شل دارد

DEME KORNOO- دمه کرنو = سوراخي در زير تنوره کرنو که به منظور هوادهي و بهسوزي هيزمها تعبيه شده

DENGARE- دنگاره = مخلوطي از حبوبات پخته شده از قبيل نخود خلر لوبيا و خلال چغندر

DANGAZE- دنگازه = پر- مالامال

DOWRI- دوري = بشقاب

DOOGHICH- دوغيچ = باقيمانده کره پس از جداسازي روغن از آن (ترکيبي از آرد دوغهاي مانده در کره روغن وديگر ناخالصي هاي کره)

DOOL- دول = دلو ابزار آبکشي از چاه

DOOLAKH- دولخ = گرد وغبار شديد

DOONOO- دونو = برشته شده غلات معمولا گندم

DEDE- ده ده = خواهر  

RACHOONE- راچونه = راه پله 

RESMOON- رسمون = ريسمان

REFOO- رفو = سکو هايي که در خانه هاي قديمي مي ساختند واشيائي را روي آن قرار مي دادند

ROW BORDAN- رووبردن = اداره کردن سر پرستي کردن

ROOFE- روفه = هيزم و خاشاک نرم

ROOME- رومه = تخم مرغي که براي جلب مرغهاي تخم گذار داخل لانه مرغها ميزارن تا مرغها پراکنده تخم گذاري نکنند

SAROO- سارو = تابه سنگي (سنگ صاف و نازکي که مثل تابه بر آتش گذاشته و روي آن نان فتير مي پزند)

SERJE- سرجه = سکويي از چوب و بوته چنزوک براي نگهداري مشک اسپار و غيره(در چادر هاي صحرايي)

SER CHENGOO- سرچنگو = چمباتمه زدن - سرپا

SARDAROO- سردرو = طاقي که جلوي خانه هاي قديم مي ساختند تا درب خانه از برخورد مستقيم باد و باران حفظ شود

SAFTOO- سفتو = سبد بافته شده از ترکه درخت بادام کوهي

SEFIL- سفيل = معطل و علاف شدن

SEKMET- سکمت = معجزه

SEMAREGH- سمارق = سماروق قارچي که به طور طبيعي در بيابان مي رويد

SOOZNOO- سوزنو = سنجاقک

SEWOON- سوون = جوي آب که از بالاي سر هر زمين مي گذرد

SEOWWE BIDE- سووه بيده = علف اسپرس خشک شده و قالب داده شده

SOOAE- سوئه = رگه - نژاد

SETAK- سه تک = چمباتمه زدن سگ و گربه و... نشستن بر زمين با دستان ايستاده

SIKH- سيخ = تکه چوب کوچک به اندازه خلال دندان

SIKHOR- سيخور = خارپشت

SI SANG- سي سنگ = نصف چارک در حالي که چارک يک چهارم يک من تبريز(سه کيلو) است

SIFAL- سيفال = ساقه گندم و جو

SHARPOONDAN- شارپوندن = کسي را با عجله و دستوري دنبال کاري فرستادن

SHAPPOO- شپو = ابزاري که از به هم بستن و فشرده کردن شاخه درخت ارژن درست شده به منظور جلو گيري از سر رفتن شير و دوغ در حال جوشاندن داخل آن فرو برده و بالا مي کشند

SHAGHAZ- شقز = باسن

SHAGHAL- شقل = سنگريزه

SHEMAR- شمر= ترکه بزرگ

SHOW PAR- شوپر= خفاش

SHOW DAST- شودست = شب ماني چوپان و گله در بيابان

SHOOSHAL- شوشل = قنديل هاي يخي

SHOOM- شوم = شام

SHAHLIDE- شهليده = فرسوده وکهنه شده

SHIRPELA- شيرپلا = پارچه نازک براي صاف کردن شير و ديگر مايعات

SHIR E JAK- شير جک = آغوز- شير ابتداي زايمان حيوان

SOFE- صفه=ايوان

SELE- صله = همان جفت نوزاد حيوانات است که پس از زايمان دفع مي شود

ALA HADDE- علي حده = خارج از حد و مرز فوق العاده

GHOTTOW- غوطوو = آبتني کردن غوطه ور در آب

GHOOL- غول = لجن سياهي که ته جوي آب جمع شده و هر ساله لايروبي مي شود که بسيارهم بد بو است

GHABOO- قابو = کاسه معمولا از جنس روي

GHAL E ZANBOOR- قال زنبور = لانه زنبور

FERZ- فرز = زبل و زرنگ وسريع

FELLE- فلله = غذايي که با داغ کردن شير آغوز و افزودن آرام آرام شير معمولي به آن درست مي شود

FIGHOO- فيقو = سوتکي که با پوست ترکه درخت بيد درست مي کرديم

GHATOGH- قاتق = غذاي حاضري که با اسپار درست ميشود

GHASHEGHOO- قاشقو = نوزاد قورباغه

GHAZGHAN- قزغن=ديگ بزرگ

GHEWODE- قوده = دسته کوچک کندم يا جو با ساقه

GHEOS- قوس = از ماههاي تقويم قديم مصادف با آبان ماه امروزي

KAKA- کاکا = برادر

KEPAR- کپر = خانه ي موقت تابستاني با ديواره گلي و سقفي از چوب و برگ درختان

KOP KARDAN- کپ کردن = ريختن دم رو کردن

KOT E BOOM- کت بوم = سوراخي که در سقف تعبيه مي شد و از آن علوفه و کاه را داخل انبار ها تخليه مي کردند

KOT POLE- کت پله = پلي که بر روي جوي آب در محل ورود و خروج مسير آب به باغ يا حياط خانه اي ساخته مي شد

KOT KELIDOON- کت کليدون = سوراخي در ديوار خانه ها در کنار در که از طزيق آن قفل و کولونهاي چوبي (تجه) را باز و بست مي کردند

KOTEKOO- کتکو = چوبي که با آن به لباسها هنگام شستشو ضربه مي زدند تا چرک لباس سريعتر جدا شود

KOTTE- کته= اجاق فوري که با دو قطعه سنک ساخته ميشود

KOCHE- کچه = لفظ بي ادبانه وتوهين آميز براي دهان

KOCHE     SAG- کچه سک = توله سگ

KODOMMBE- کدومبه = جمجمه

KERABE کرابه = تخته اي که براي برپايي چادر زير سقف قرار مي گرفت در قسمت مياني آن گودي تعبيه شده تيرک سياه چادر را در اين گودي گذاشته و در زمين عمود مي کردند

KORCH- کرچ = چروک

KORCHIDAN- کرچيدن = جويدن

KERESHK- کرشک = زميني از جنس لايه هاي رسوبي ريز و درشت و مقاوم که حفاري در آن بسيار دشوار است

KERESH KARDAN- کرش کردن = به اندازه قابل توجه

KARKOO- کرکو = خربزه نارس