فرهنگ لغات واصطلاحات در گويش مردم جوزم 1

AATISHGOORI- آتيش گوري = ناسزا گفتن به مرده

AAJILL- آجيل= آژير

AADERESHK-آدرشک = چندش آور

AADOOR-آدور = خار

ARTE-ارته خوردن = تلو تلو خوردن

ARRE DAS-اره داس = داس کوچک دندانه دار براي بريدن علف

OSSAGH-اساق = حيوان نازا ( حامله نشده)

ESPAR- اسبار = دوغ جوشيده شده که در مشک بريزند و ادويه جات خاص به آن بيافزايند

ESPES- اسپس = علف اسپرس بسيار شبيه به يونجه

AASTINOO- آستينو = پارچه مخصوص که هنگام کار کردن با تنور و آتش دور دست مي پيچند تا دست نسوزد

ESALKH- اسلخ = استخر آب

AASMOON GODARI- آسمون گداري منتهي عليه مسير سر بالايي که بعد از آن فقط اسمان پيداست

ESSI اسي = ابزاري ساده از جنس چوب براي نخ ريسي از پشم يا موي حيوانات

ESHTOW- اشتو = عجله

ESHKELOO - اشکلو = چوبي به طول تقريبي خودکار و قطر دو يا سه برابر براي متصل کردن خوره ها به هم و بستن بار کامل

ESHNOO- اشنو =

ASHIRE- اشيره = زاد آوري پشت سر هم و شير به شير

AFTOW KOOROW- افتو کورو = غروب آفتاب

AFTOWE-افتووه = آفتابه

ELLADE الاده = از روي عمد

ALOW - الو گرفتن = شعله ور شدن آتش

AALIZ- آليز = جفتک پراني حيوان

ENSEBA- انسبا = دستمزد کشاورز معادل با يک پنجم محصول برداشت شده

OWW- او = آب

OWCHIN- اوچين = چهار شاخي از جنس چوب تعداد شاخهاي بيشتر تا هفت عدد که به طرز ماهرانه اي با نخي از جنس روده حيوانات در کنار هم بسته مي شد

OW SAR- اوسار = افسار

OWGARMOW- اوگرمو = اشکنه (يک نوع غذاي محلي)

OLANG- اولنگ = چمن زاري که در محل هاي پر اب و خيس بوجود مي آيد

OOWAKH- اووخ = آن وقت

 EWORDE- اوورده = شاخه هاي درخت(معمولا درخت گز) که روي هرسم ها ريخته مي شد براي پوشش سقف

AHN KHEZHDAR- آهن خژدار = گاو آهن

AYYARE- اياره = النگو

BABOO- بابو = پدر بزرگ

BADIYE- باديه = کاسه

BARBOLOOSH- باربلوش = شاخ وبرگ درختان

BAROON SHELAKHTE-بارون شلخته = باران رگباري و پر ضرب

BARIJ- باريج = خورجين راسته اي براي حمل بار بر چهارپايان

BAGH BAND- باغ بند = ابزاري براي کشيدن جوي و پشته در زمين هاي کشاورزي

BAFE- بافه گندم = دسته ي بزرگي از گندم هاي درو شده

BECHEGHAR- بچقار = بفشار ابگيري کردن لباس

BARJIN-برجين = خرمن کوب قديمي که به چهارپايان بسته مي شد

BARK- برک = خرمن کوچک و موقتي غلات که به صورت دايره وسط زمين جمع مي شد خوشه ها وسط قرار مي گرفت تا توسط حيوانات خورده نشود

BAST- بست زمين = ديواره سنگي که در زمينهاي شيبدار درست مي کردند براي صاف کردن زمين کشاورزي

BASH- بش = ديم

BASHN- بشن = سر وبدن

BOLOOZE- بلوزه = حيوان دست آموز

BOLEAT- بليت = آدم خيلي ساده

BON KHOON- بن خون = انتها ته يک راهرو مثل قنات

BON KOTY- بن کتي = ته تغاري

BOOKAN- بوکن = سازه هاي دست کند جهت نگهداري دام و علوفه

BIDE- بيده = علف اسپرس خشک شده

PAPETY- پاپتي = پا برهنه

PATOWVE- پاتووه = پارچه اي که دور ماهيچه ها و ساق پا مي بستند

PATTAL- پتال کردن- = هرس کردن

PECHAL- پچل = کثيف

PARPEROO- پرپرو = پروانه

PORDA- پردا = سر ريز آب کشاورزي که از ته زمين پس از آبياري سر ميرود

PORKESHI- پرکشي کردن = چند قدم عقب رفتن براي دور بر داشتن هنگام پريدن يا تنه زدن به چيزي

PARKI- پرکي = نصفي

PARNAKI- پرناکي = آماده پرواز شدن جوجه پرنده

PEZGOO- پزگو = جوش ريز عفوني

PESS- پس = حبوبات برشته آرد شده مخلوط با شکر

PENJEROO- پنجرو = نيشگون

POOLOOSHOONDAN- پولوشوندن = سوزاندن پشم و مو( کله گوسفند)

PIT- پيت = ظرف پلاستيکي بيست ليتري جهت حمل آب

PISH GAH- پيشگاه = خروجي - بالکن

PEYVAL- پيوال = محل خواباندن گله گوسفند

TEKHAR- تخار = کمترين علامت حياتي

TOKH TOKHOO- تختخو = قلقلک

TORBE- تربه = کوله اي مربع شکل با دوبند

 TERSIDE ترسيده = پاره شدن نخ يا پارچه در اثر ضربه خوردن بين دو قطعه سخت مثل سنگ

TAAVAR- تعوار = سر و صداي خيلي خيلي کم

TEGHAAR- تغار کاسه بزرگ سفالي

TEGHAR- تغر = تگرگ

TOMBOON- تمبون = زير شلواري

TOMBID- تمبيد = خراب شد (ساختمان)

TILE- تيله دادن = هل دادن

JABIYE- جابيه = آبشخور حيوانات

JAZ- جاز = درمنه (گياه بوته اي که در قديم هيزم اجاق مردم بود)

JEZZOOK- جزوک = جوجه تيغي

JEGHELE- جغله = نوجوان زبل

JAFNE- جفنه = گياه بوته اي شبيه جاز

JEGH- جق = يوغ (ابزاري که بر گردن چهار پايان مي نهادند)

JEL GOWY- جل گووي = زير اندازي شبيه گليم که تار و پودش از باريکه هاي پارچه مي باشد

JALLE- جله = پشکل گوسفند

JOOWAL- جوال = کيسه ي بزرگ براي نگهداري وحمل آرد و گندم وغيره

JOOGH- جوق = جوي آب

JOOGHAN- جوقن = هاون

JIGHOO- جيغو کردن = تخمه شکستن و خوردن

CHAR CHELENG- چارچلنگ = چهار دست وپا

CHAGHID- چاقيد = به زرنگي رو هوا گرفت

CHAVOOSHI- چاووشي خواندن = مديحه ومرثيه سرايي قبل از سفر هاي زيارتي کاروانها از قبيل مشهد مقدس و کربلا و غيره

CHOBOSH- چبش = بزغاله نر يکساله

CHEPEKI- چپکي = وارونه

CHET PETOO - چت پتو کردن = در گوشي صحبت کردن

CHARKHOO- چرخو= ابزاري که حول يک محور ميله اي که در زمين فرو مي کردند مي چرخيد براي کلاف کردن نخ ها

CHARKHE- چرخه = بوته اي که شاخه هاي در هم تنيده آن به شکل توپ در آمده پس از خشک شدن با هر وزش بادي اين طرف و آن طرف مي چر خد

CHERRID- چريد = به هم ريخت ( براي مواردي که اشيائي به صورت منظم دسته بندي بوده به هم بريزند)

CHEGHCHE- چغچه = نوعي گياه بياباني که تازه روييده آن قابل خوردن است

CHOGHOOT- چغوت = گنجشک

CHEGHARDAN- چقاردن = فشردن - آبگيري کردن

CHEGHAL- چقل دادن = پرتاب کردن